फ़्लॉगर्स किंवा फ़ेक ब्लॉगर्स

फ़ेक ब्लॉगिंग ह्या विषयावर एका लेखाच्या निमित्ताने माहिती जमवत असतानाच मराठी ब्लॉगिंग विश्वात कोणा एका संवादिनी नामक ब्लॉगरवर अशाच स्वरुपाचा आरोप केला गेल्याचे दृष्टीस पडले हा योगायोगच. त्या आरोपात तथ्य असेल किंवा नसेलही. इंग्रजी ब्लॉगर्सच्या विश्वात फ़्लॉगर्सच्या सुळसुळाटामुळे मधल्या काळात बराच गदारोळ होऊन गेला. फ़क्त व्यावसायिक कारणांसाठीच फ़ेक ब्लॉगिंगचे तंत्र वापरण्यात येते ह्या आत्तापर्यंतच्या समजाला एअरहोस्टेस डायरी किंवा स्टीव जॉब्जच्या पर्सनल फ़ेक ब्लॉग्जमुळे जोरदार तडा गेला आणि वैयक्तिक स्वरुपाच्या म्हणजे डायरी टाईप लिखाण करत असलेल्या ब्लॉगर्सच्या विश्वासार्हतेला जो धक्का बसला त्याचे पडसाद मराठी ब्लॉगविश्वातही उमटावेत ह्यात तसे पाहता नवल नाही. मराठीत खूप दर्जेदार,सातत्याने लिहिणारे अनेक ब्लॉगर्स आहेत. जसे कौस्तुभ, नंदन,संजोपराव,कोहम,संवेद,अभिजित,प्रियमभाषिनी,गायत्री,ट्युलिप,अजानुकर्ण,मेघना,यशोधरा,गणेश मतकरी,संगीता,पराग,शिरवळकर. सर्वांनाच आपापला वाचकवर्ग आहे. पण सर्वात जास्त फ़ॅन फ़ॉलोईंग वैयक्तिक स्वरुपाच्या लेखनाला आहे हे वेगळ सांगायला नको. मराठीत वैयक्तिक डायरी टाईप ब्लॉगिंग मधल्या काळात खूप प्रमाणात झाले. ट्युलिप सारख्या सिनियर ब्लॉगर्सनी आपल्या सुरुवातिच्या काळातले लेखन तसेच केले होते. त्या लेखनाला उत्कृष्ट ललित दर्जा होता आणि त्याला जबरदस्त फ़ॉलोईंग मिळाले. आता तिने लिहिणे कां थांबवले कळायला मार्ग नाही पण त्या ब्लॉगला मिळालेल्या प्रसिद्धीने आणि पुरस्काराने प्रोत्साहित होऊन अनेक त्या स्वरुपाचे ब्लॉग्ज उगवले होते मधल्या काळात ही सुद्धा चांगलीच गोष्ट होती. पर्सनल लिखाणात वाचक गुंतत जातात. त्यांच्या भावनांना आवाहन करणारे साहित्य तेही मातृभाषेतून सामोरे आले की आपल्यासारखाच/सारखीच कोणीतरी आपल्याच भावना शब्दबद्ध करतेय ही जाणिव हे गुंतणे वाढवत नेते. अर्थातच त्याप्रकारचे लेखन सातत्याने करत राहणे सोपे नसते आणि ते जेन्युईनली करणे ज्यांना जमत नाही अशा नव्या ब्लॉगर्सना फ़ेक ब्लॉगिंग करण्याचा मोह होऊ शकतो हे समजण्यासारखे आहे. मराठी ब्लॉग विश्वात आज ना उद्या हा प्रश्न चर्चेला येणारच होता. यायला हवाच होता. आपापल्या ब्लॉगवर काही लिहिले तरी तो ज्याचा त्याचा प्रश्न असा आजपर्यंत एक समज होता. पण वाचकांची त्या ब्लॉग्जमधे होत असलेली भावनिक गुंतवणुक लक्षात घेता हा प्रश्न संपूर्ण वैयक्तिक स्वरुपाचा राहूही शकत नाही. इंग्रजीतील फ़ेक ब्लॉगिंगच्या घटनांवरुन तर तसे सिद्धच झाले आहे. फ़्लॉगर्सना अटकाव होणे आता फ़ारसे कठिण राहिलेले नसले तरी वैयक्तिक स्वरुपाच्या ब्लॉग्जच्या बाबतीत तसे सिद्ध होणे खूपच कठिण होऊन बसते. मराठी वाचकांचा भावनेच्या लोंढ्यात वाहून जाण्याचा प्रकार बघता तर इथे तसे सिद्ध करणे अशक्यच. संवादिनीच्या ब्लॉगचे जेव्हां ऍट वन गो वाचन केले तेव्हां त्या अनामिकांच्या अथवा जुहि दिक्षितच्या म्हणण्यामागचा रोख काय आहे आणि कां ते सहज लक्षात आले, पटलेही आणि तरी काही वाचकांचा ते मान्य करायला असलेला आक्षेपही सहज समजून आला. कारण आता ते त्यात गुंतून गेले आहेत. तरीही मेलोड्रामा न करता तटस्थपणे विचार करुन मग वाचकांनी प्रतिक्रिया द्यायला हव्यात. तसे होताना दिसत नाही. वाचकांना लिखाण आवडले तर ते जेन्युईन आहे की ती एक रचलेली कथा आहे ह्याला महत्व देण्यात कितपत तथ्य आहे हा विचार फ़्लॉगर्सच्या बाबतीत वेगळे स्वरुप धारण करतो. कांदबरी असल्यास तसे निदान मेन्शन करणे नैतिकदृष्ट्या जबाबदारिचे मानले जावे असे मला वाटते. वैयक्तिक स्वरुपाच्या लिखाणातली वाचकांची भावनिक गुंतवणूक लक्षात घेतली तर नैतिकदृष्ट्या हा शब्द महत्वाचा ठरतो.

मराठी ब्लॉग कम्युनिटी ही दिवसेंदिवस विस्तारत जाणारी आहे. भल्या वाईट सगळ्याच गोष्टी इंग्रजी ब्लॉगिंग प्रमाणे इथेही घडत रहाणार हे गृहितच आहे. शक्य असेल तर सर्वांनीच आपली ह्याबाबतीतली मते मांडावीत.

तळटिप: वरील राईट अप मधे व्यक्त केलेले विचार हे कोणत्याही प्रकारे कोणावरही आरोप करणारे नाहीत.